حجت‌الاسلام و المسلمین سید روح‌الله بزرگی، از اساتید مدرسه علمیه حضرت امیرالمؤمنین ابوالحسن (ع) آمل، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری، به مناسبت روز جهانی سالمندان، جایگاه اخلاص در عبادت و ضرورت احسان به والدین را بر اساس آیات سوره اسراء تشریح نمود.
توحید؛ زیربنای تکالیف دینی
استاد مدارس علمیه شهرستان آمل با تحلیل عبارت «وَ قَضی رَبُّکَ أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ إِیَّاهُ»، اظهار داشت: قضای تشریعی خداوند در این آیه، حکمی قاطع و یک‌طرفه است که بر اخلاص در پرستش تأکید دارد.
وی خاطرنشان کرد: امر به اخلاص در عبادت، بزرگ‌ترین اوامر دینی و در مقابل، شرک ورزیدن بزرگ‌ترین گناه است؛ چرا که تمامی معاصی در حقیقت ریشه در شرک دارند و هر گناهی در واقع اطاعت از غیر خدا (مانند شیطان، هوای نفس یا جهل) است.
کارشناس دینی با اشاره به ترتیب ذکر احکام در سوره اسراء، ابراز داشت: قرآن کریم ابتدا مسئله اخلاص در عبادت را مطرح کرده و سپس به سراغ سایر احکام مهمی چون پرهیز از عقوق والدین، اجتناب از اسراف، فرزندکشی، قتل نفس و خوردن مال یتیم رفته است.
وی گفت: مقدم شدن توحید بر سایر احکام، به دلیل اهمیت بنیادین آن در شکل‌گیری شخصیت انسان است، هرچند که تکالیفی نظیر حقوق والدین نیز از اهمیتی بسیار بالا برخوردارند.
جایگاه احسان به والدین؛ واجب‌ترین تکلیف پس از توحید
حجت الاسلام و المسلمین سید روح‌الله بزرگی با بررسی عبارت «وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً»، تصریح کرد: نیکی به پدر و مادر در این آیات، عطف به دستور توحید شده است؛ به این معنا که پروردگار در کنار پرستش خالصانه خود، حکم رانده است که با والدین با نهایت احسان رفتار شود. «احسان» در اینجا به معنای روی آوردن به خیر و پرهیز مطلق از هرگونه بدی، آزار و تندی در برابر والدین است.
وی با تحلیل روند آیات، اظهار داشت: ترتیب ذکر احکام در قرآن نشان می‌دهد که نیکی به پدر و مادر، پس از توحید، واجب‌ترین تکالیف دینی است. همان‌گونه که شرک بزرگ‌ترین گناه است، «عقوق والدین» نیز پس از شرک، از شدیدترین گناهان کبیره به شمار می‌رود و این ترتیب در موارد متعددی از قرآن کریم تکرار شده است تا اهمیت حیاتی آن برای مؤمنان روشن گردد.
رابطه عاطفی والدین و فرزندان؛ ستون جامعه
کارشناس دینی با اشاره به پیوندهای اجتماعی، عنوان داشت: رابطه عاطفی میان والدین و فرزندان، بزرگ‌ترین عروه اجتماعی است که قوام و استواری جامعه انسانی به آن وابسته است.
وی افزود: این عاطفه، همان پیوند طبیعی است که حتی زن و شوهر را در کنار هم نگه می‌دارد. لذا اگر فرزندان با والدین خود همچون بیگانگان رفتار کنند، عاطفه انسانی از بین رفته و شیرازه اجتماع به کلی گسسته خواهد شد.
دوران پیری؛ اوج نیاز به مهر و توجه
حجت الاسلام و المسلمین سید روح‌الله بزرگی با تحلیل عبارت «إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِنْدَکَ الْکِبَرَ»، خاطرنشان کرد: اگر قرآن کریم بر دوران پیری تأکید ویژه‌ای دارد، به این دلیل است که والدین در این دوران سخت‌ترین شرایط را تجربه کرده و بیشترین نیاز را به کمک و حمایت فرزندان دارند. والدینی که سال‌ها مشقت تربیت فرزندان را به دوش کشیده و در دوران ناتوانی آن‌ها پرستارشان بوده‌اند، در دوران سالخوردگی آرزو دارند تا دست‌گیر و پشتیبان فرزندانشان باشد.
استاد مدرسه علمیه ابوالحسن (ع) افزود: دستور قرآن به پرهیز از گفتن کلمه «اُف» (که نشان‌دهنده انزجار است) و نهی از تندی در کلام، تنها منحصر به دوران پیری نیست.
وی ابراز داشت: وجوب احترام تام، رعایت ادب در معاشرت و سخن گفتن کریمانه با والدین، در تمام مراحل زندگی آن‌ها الزامی است، چه در زمان نیاز به مساعدت باشند و چه در هر حالت دیگر.
کارشناس دینی با تحلیل عبارت «وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ»، اظهار داشت: استعاره «گستردن بال خضوع»، کنایه از مبالغه در تواضع زبانی و عملی در برابر والدین است.
وی گفت: فرزند باید در معاشرت با پدر و مادر به‌گونه‌ای رفتار کند که آنان، خضوع و مهر او را به‌وضوح احساس کنند؛ به‌گونه‌ای که این تواضع، نه از روی اجبار، بلکه از سر رحمت و محبت باشد.
استاد مدارس علمیه شهرستان آمل با اشاره به آیه «رَبِّ ارْحَمْهُما کَما رَبَّیانی صَغیراً»، یادآور شد: قرآن کریم با یادآوری دوران کودکی و ناتوانی فرزند، او را فرا می‌خواند تا در دوران ناتوانی والدین، با دعا و رحمت، جبران سال‌های مراقبت آنان کند. این دستور الهی نشان می‌دهد دعای فرزند برای والدین، چه در زمان حیات و چه پس از وفات، مسموع است و علاوه بر احتمال استجابت، رعایت این ادب دینی برای خودِ فرزند نیز سودمند است.
درگاه آمرزش برای فرزندان توبه‌کار
استاد مدرسه علمیه ابوالحسن (ع) با بررسی آیات «رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِما فِی نُفُوسِکُمْ»، به موضوع لغزش‌های احتمالی فرزندان پرداخت و اظهار داشت: خداوند از هر جنب و جوبی در روح انسان آگاه است و اگر فرزند در حق والدین خود خطایی کرده باشد، درگاه رحمت الهی برای او باز است. اگر خداوند در روح انسان «صلاح» و پشیمانی ببیند، توبه‌اش را می‌پذیرد.
حجت الاسلام و المسلمین سید روح‌الله بزرگی در پایان با تبیین مفهوم «اوّابین» (بازگشت‌کنندگان به سوی خدا)، خاطرنشان کرد: کسانی که پس از هر لغزشی سریعاً به یاد خدا افتاده و به مسیر حق بازمی‌گردند، مشمول مغفرت ویژه الهی می‌شوند. اگر فرزندان پس از هر خطایی در برابر والدین، با توبه و بازگشت صادقانه به سوی پروردگار روی آورند، خداوند که همواره نسبت به «اوّابین» غفور و بخشنده است، گناهان آنان را می‌آمرزد.
نظر شما